Google koppelt zoeken aan AI: hoeveel keuze blijft er over?

AI uitzetten betekent ook zoeken verliezen

Op Amerikaanse basis- en middelbare scholen gaan AI-tools voor leerlingen vanaf begin 2027 standaard uit. Scholen moeten die vervolgens zelf aanzetten. Dat klinkt als een duidelijke keuze: de school bepaalt of leerlingen de AI-functionaliteit mogen gebruiken.

Maar er zit een belangrijke voorwaarde aan. Schakelt een schooldistrict AI helemaal uit, dan verliezen leerlingen ook Google Search. Niet alleen de nieuwe AI-functies verdwijnen. Ook de zoekmachine wordt dan onbruikbaar voor hen.

In het bericht over Googles keuze voor scholen staat daarmee een concreet dilemma centraal. Scholen willen kunnen zoeken zonder daarvoor AI te hoeven aanzetten. Google biedt die afzonderlijke keuze niet.

Het is alsof je één lamp wilt uitzetten en de hele kamer donker wordt. Je beslissing gaat ineens over meer dan de functie die je eigenlijk wilde beoordelen.

Is de koppeling noodzakelijk of een leverancierskeuze?

Google zegt dat AI inmiddels zo verweven is met de zoekfunctie dat het niet anders kan. Dat is de uitleg van de leverancier. Daar staat een begrijpelijke vraag tegenover: tot een paar jaar geleden werkte zoeken ook zonder deze AI-functies. Waarom zouden scholen die functies nu niet afzonderlijk mogen uitschakelen?

Daarmee gaat deze discussie niet alleen over de kwaliteit van AI. De vraag is niet uitsluitend of AI zoeken beter maakt. De vraag is ook wie bepaalt welke onderdelen je samen moet gebruiken.

Een technische uitleg en een gewenste gebruikskeuze zijn niet hetzelfde. Scholen vragen om afzonderlijke instellingen. Google stelt daar tegenover dat de functies inmiddels te sterk verbonden zijn.

Voor je beoordeling van een leverancier is dat onderscheid belangrijk. Wat zegt de leverancier dat noodzakelijk is? En welke keuze wil jij als organisatie kunnen maken? Dat sluit aan bij het bredere onderwerp transparantie van AI-leveranciers.

De vraag is niet alleen of je AI wilt gebruiken

Wie naar deze situatie kijkt als een simpele keuze voor of tegen AI, mist het belangrijkste punt. Een school kan Google Search willen gebruiken en tegelijk besluiten bepaalde AI-functies niet beschikbaar te stellen. Dat zijn twee verschillende beslissingen.

Geen afwijzing van zoeken. Geen automatische instemming met AI. Juist het afzonderlijk kunnen beoordelen van die functies is hier de behoefte.

Voor ondernemers en IT-managers is dat een bruikbare manier om naar softwarekeuzes te kijken. Niet beginnen met: willen we AI? Beginnen met: welke functionaliteit willen we gebruiken, en wat moeten we daarvoor nog meer accepteren?

De situatie bij scholen laat zien waarom die formulering ertoe doet. Zodra het uitschakelen van AI ook gevolgen heeft voor een bestaande functie, beoordeel je niet langer alleen de toegevoegde AI. Je beoordeelt ook wat je verliest wanneer je die toevoeging niet wilt gebruiken.

Wat betekent dit voor jouw organisatie?

Dit nieuws gaat specifiek over Amerikaanse scholen en leerlingen. Het zegt niet dat dezelfde instelling voor jouw bedrijfsomgeving geldt. Wel geeft het aanleiding om bij je eigen softwareleveranciers concrete vragen te stellen, voordat je een besluit over AI-gebruik neemt.

• Afzonderlijke instellingen: kun je AI-functies los van bestaande functionaliteit aan- en uitzetten?
• Gevolgen van uitschakelen: welke functies blijven beschikbaar als je besluit AI niet te gebruiken?
• Uitleg van de leverancier: waarom worden functies aan elkaar gekoppeld, en wat betekent die uitleg voor jouw keuze?
• Alternatieven: wat kun je nog gebruiken als de aangeboden combinatie niet past bij wat je nodig hebt?

De eerste vraag hoeft dus niet te zijn welke nieuwe AI-mogelijkheden een pakket heeft. Vraag eerst of je die mogelijkheden afzonderlijk kunt beoordelen en gebruiken. Dan wordt duidelijk waar je daadwerkelijk over beslist: een extra functie, of een combinatie waarvan je niet alle onderdelen wilt.